İstanbul İzmir elektrikli araçla gidilecekse işin en kolay tarafı yolun kendisidir: Osmangazi Köprüsü’nden sonra neredeyse kesintisiz bir otoyol, belirgin bir dağ geçidi olmayan bir güzergâh ve düzenli aralıklarla sıralanmış hizmet tesisleri. Anadolu yakasından İzmir merkeze yaklaşık 480 kilometrelik bu yol, orta sınıf bir elektrikli otomobille ılık havada çoğu zaman tek molayla geçilir.
Zor olan, molayı doğru tesise denk getirmektir. Aşağıda Oksijen tesislerinin numara sistemini, hangi şarj ağlarının nerede bulunduğunu, örnek bir mola planını, kış etkisini ve maliyet hesabını yedi başlıkta topladık.
1. Güzergâh: Osmangazi Köprüsü ve Gebze–İzmir Otoyolu
İstanbul’dan çıkan sürücü Gebze’den sonra Osmangazi Köprüsü ile İzmit Körfezi’ni geçer ve Gebze–Orhangazi–İzmir Otoyolu’na bağlanır. Yol Bursa’nın kuzeyinden, ardından Balıkesir ve Manisa üzerinden İzmir’e ulaşır. Normal trafikte yolculuk 4,5-5 saat sürer; Avrupa yakasından çıkıyorsanız şehir içi bölüm için en az yarım saat ekleyin.
Güzergâhın enerji açısından avantajı, büyük bir rakım farkı içermemesidir. Balıkesir sonrasındaki tepelik kesimde kısa rampalar vardır ama Ankara yolundaki gibi uzun bir tırmanış yoktur. Bu yüzden tüketimi belirleyen ana etkenler hız, rüzgâr ve hava sıcaklığıdır.
2. Oksijen tesislerindeki numaralar ne anlatır?
Otoyol üzerindeki Oksijen hizmet tesislerinin adındaki sayı, tesisin otoyolun kaçıncı kilometresinde olduğunu gösterir. Bu, şarj planı yaparken çok işe yarar: İki tesis arasındaki mesafeyi sayıları çıkararak bulabilirsiniz. Şarj planında en sık anılan tesisler şunlardır:
- O68 Gemlik: Bursa’ya varmadan önceki ilk büyük durak
- O135 ve O167 Mustafakemalpaşa: Bursa’nın batısındaki ara duraklar
- O178 Susurluk ve O204 Balıkesir Kuzey: Yolun ortasına denk gelen kesim
- O320 Akhisar ve O375 Manisa: İzmir’e yaklaşırken son seçenekler
Örneğin Gemlik’ten Balıkesir Kuzey’e 204 − 68 = 136 kilometre vardır. İstanbul’daki başlangıç noktanızdan otoyolun başına kadar olan 40-60 kilometreyi de eklediğinizde, hangi tesise bataryanın yüzde kaçıyla varacağınızı rahatça tahmin edebilirsiniz.
3. Hangi tesiste hangi şarj ağı var?
İstanbul İzmir elektrikli araçla yolculuk planlayanların en çok sorduğu şey, hangi tesiste hangi ağın bulunduğudur. Tesla, Gemlik tesisinde her iki yönde de Supercharger işletiyor ve bu istasyonları resmi sayfasında CCS uyumlu diğer elektrikli araçlara açık olarak listeliyor. EN YAKIT, Gemlik ve Mustafakemalpaşa tesislerinde karşılıklı yönlerde hızlı şarj istasyonları devreye aldı. Balıkesir Kuzey tesisinin İzmir yönünde de bir Tesla Supercharger bulunuyor. ZES ise hat üzerindeki birden fazla Oksijen tesisinde DC şarj noktası işletiyor.
Bu tablo sık değişir; yeni üniteler eklenir, bazıları bakıma girer. Yola çıkmadan önce kullanacağınız işletmecinin uygulamasında cihazın çalışır durumda olduğunu, soket tipini ve güncel birim fiyatı kontrol edin. Tesla istasyonlarında başka marka bir araçla şarj için Tesla uygulamasında hesap açmanız gerektiğini de baştan bilin.
4. İstanbul İzmir elektrikli araçla örnek mola planı
Kullanılabilir kapasitesi 60 kWh olan ve otoyolda 100 kilometrede 17 kWh harcayan bir araç düşünelim. Toplam ihtiyaç 480 × 0,17 = yaklaşık 82 kWh eder; yani bir mola şarttır. Yüzde 100 dolulukla Anadolu yakasından çıkan bu araç, yaklaşık 250 kilometre sonra Balıkesir Kuzey tesisine yüzde 25-30 civarında bir bataryayla varır.
Balıkesir’den İzmir’e kalan yaklaşık 225 kilometre için 38 kWh’lik enerjiye, buna ek olarak yüzde 15’lik bir varış payına ihtiyaç vardır. Bataryayı burada yüzde 80’e kadar şarj etmek bu hesabı rahatça karşılar. Gemlik ise İstanbul’dan çok erken geldiği için ancak yola düşük şarjla çıktıysanız ya da kahvaltı molası vermek istiyorsanız mantıklıdır. Balıkesir’de sıra varsa Susurluk ya da Mustafakemalpaşa iyi birer yedek duraktır.
5. Kışın Ege yolu da menzil yer
Ege’ye gidiyor olmak kışın menzil kaybı yaşamayacağınız anlamına gelmez. Balıkesir ve Soma çevresinde kış sabahları sıfır dereceye yaklaşan, zaman zaman altına inen sıcaklıklar görülür. Soğuk batarya daha az enerji verir, kabin ısıtması da doğrudan bataryadan beslenir. Bu koşullarda tüketimin kabaca yüzde 10-20 artması olağandır; sıfırın altındaki sabahlarda ve ısı pompası olmayan araçlarda fark daha da büyüyebilir.
Kışın İstanbul İzmir elektrikli araçla yola çıkacaksanız tüketimi 100 kilometrede 20 kWh civarında varsaymak ve molayı Balıkesir yerine Susurluk’a çekmek daha güvenli bir plandır. Körfez geçişinde ve açık arazide esen kuvvetli karşı rüzgâr da tüketimi artırır; bu günlerde hızı 110 km/s civarında tutmak menzili belirgin biçimde uzatır.
6. Köprü ve otoyol ücreti: KGM tablosunu kullanın
İstanbul İzmir elektrikli araçla gidildiğinde köprü ve otoyol ücreti aynen ödenir; elektrikli otomobiller için ayrı bir tarife yoktur ve geçişler HGS ya da OGS ile yapılır. Ücret iki parçalıdır: İzmir yönünde köprü gişesinde yalnızca köprü ücreti, otoyoldan çıkışta ise kat ettiğiniz otoyol kesiminin ücreti alınır. İzmir’den İstanbul’a dönüşte ise iki ücret Osmangazi gişesinde birlikte tahsil edilir.
Tarifeler yıl içinde güncellendiği için rakamı ezbere değil, Karayolları Genel Müdürlüğü’nün otoyol ve köprü geçiş ücretleri sayfasındaki güncel tabloya göre hesaplayın. Köprü yerine Yalova feribotunu düşünüyorsanız iki seçeneği Osmangazi Köprüsü ile feribotu maliyet kalemleriyle karşılaştırdığımız yazıda ayrıntılı ele aldık.
7. Enerji maliyetini kWh üzerinden hesaplayın
Toplam yolculuk maliyetini şu formülle bulabilirsiniz: Enerji maliyeti = (evde alınan kWh × ev tarifesi × 1,10) + (yolda alınan kWh × hızlı şarj birim fiyatı) + köprü ve otoyol ücreti. Evdeki tutarı 1,10 ile çarpmanın nedeni, duvar tipi şarj cihazından bataryaya giderken kabaca yüzde 10’luk bir enerjinin ısı olarak kaybolmasıdır.
Örneğimizde 82 kWh’nin 60 kWh’i evden, 22 kWh’i Balıkesir’den gelir. Bu durumda enerji maliyeti = 66 × ev tarifesi + 22 × DC fiyatı olur. Hızlı şarj birim fiyatı ev tarifesinin birkaç katına çıkabildiği için yolda alınan her kWh toplamı belirgin biçimde etkiler. İzmir’de konaklayacağınız yerde AC şarj imkânı varsa dönüşü tam dolu bataryayla başlatmak, gidiş-dönüş maliyetini en çok düşüren adımdır.
Sıkça Sorulan Sorular
İstanbul İzmir otoyolunda elektrikli araç şarj istasyonu var mı?
Evet. Oksijen tesislerinin birçoğunda ZES, EN YAKIT ve Tesla gibi işletmecilerin hızlı şarj noktaları bulunur. Gemlik, Mustafakemalpaşa ve Balıkesir Kuzey en sık kullanılan duraklar arasındadır.
İstanbul’dan İzmir’e elektrikli araçla kaç kez şarj gerekir?
İstanbul İzmir elektrikli araçla ılık havada ve dolu bataryayla gidildiğinde orta sınıf bir model için tek mola çoğunlukla yeterlidir. Soğuk günlerde ya da 50 kWh’in altında bataryası olan araçlarda biri Bursa’yı geçince, diğeri Balıkesir’den sonra olmak üzere iki ayrı durak belirlemek daha rahat bir yolculuk sağlar.
Gemlik’teki Tesla Supercharger’da başka marka araç şarj edilir mi?
Tesla, Gemlik istasyonlarını CCS uyumlu diğer elektrikli araçlara açık olarak listeler. Şarj için Tesla uygulamasında hesap açmanız gerekir ve Tesla sahibi olmayanlar için fiyatlandırma farklı olabilir.
Elektrikli araçlar Osmangazi Köprüsü’nden ücretsiz mi geçer?
Hayır. Elektrikli otomobiller de diğer otomobillerle aynı sınıfta köprü ve otoyol ücreti öder. Güncel tutarı KGM’nin geçiş ücretleri sayfasından kontrol edebilirsiniz.