Gece sıcaklık eksiye düştü, sabah camda tuz ve çamur lekeleriyle yola çıktınız; kolu çektiğinizde fıskiyeden tek damla gelmiyor, pompa ise boşuna vınlıyor. Silecek suyu dondu demektir ve bu, özellikle karlı yolda öndeki aracın sıçrattığı kirle birkaç saniyede görüşü kapatabilen bir sorundur. Doğru adımlar atılırsa çoğu zaman hiçbir parça zarar görmeden çözülür; yanlış bir hamle ise pompa motoruna, hazneye hatta ön cama mal olabilir.
Aşağıda dondukları anda neler yapılacağını, çözüldükten sonra karışımın nasıl düzeltileceğini ve antifrizli cam suyunun radyatör antifriziyle neden asla yer değiştirmemesi gerektiğini beş adımda topladık.
1. Silecek suyu dondu: İlk iş pompayı zorlamayı bırakın
Fıskiyeden su gelmediğini fark ettiğiniz anda koldan elinizi çekin. Cam suyu pompası, sıvıyı itmek üzere tasarlanmış küçük bir elektrik motorudur. Haznede buz varken ya da hortum donmuşken uzun süre çalıştırıldığında motor zorlanır ve ısınır; sonuç çoğu zaman yanmış bir pompa ya da atmış bir sigortadır. MEB’in araç bakım modülü de boş haznede pompayı ısrarla çalıştırmanın fıskiye motorunu yakabileceği konusunda uyarır.
Yoldaysanız ve görüş bozulduysa en güvenli seçenek uygun bir yerde durup camı elle temizlemektir. Bagajda bir şişe hazır antifrizli cam suyu ve bez bulundurmak, kış yolculuklarında bu anı ciddi bir riske dönüşmekten kurtarır.
2. Hazneyi, hortumu ve fıskiye memelerini kontrol edin
Motor kaputunu açın ve üzerinde cam ya da fıskiye simgesi bulunan hazneye bakın. Kapağı açtığınızda yüzeyde buz kabuğu görüyorsanız donma haznenin kendisindedir. Sıvı akışkan görünüyor ama fıskiyeden yine su gelmiyorsa sorun büyük ihtimalle ince hortumlarda ya da kaputun üzerindeki memelerdedir; bu parçalar rüzgâra en açık noktalar olduğu için hazneden önce donabilir.
Arka cam fıskiyesi olan araçlarda hortum bagaj kapısına kadar uzandığı için ön taraf çözüldükten sonra da bir süre donuk kalabilir; bu durum tek başına arıza sayılmaz.
Su donarken hacmi büyür. Haznenin ya da bağlantı hortumlarının çatlaması bu yüzden kışın sık görülen bir hasardır. Buz çözüldükten sonra haznenin altında ıslaklık ya da birkaç gün içinde açıklanamayan bir seviye düşüşü görürseniz çatlaktan şüphelenin.
3. Buzu yavaş çözün, cama sıcak su dökmeyin
En etkili ve zararsız yöntem sabırdır. Aracı mümkünse kapalı bir otoparka ya da güneş alan bir yere bırakın. Motor bölmesindeki ısı da yardımcı olur; ancak hazne çoğu araçta tampon arkasında, soğuk havanın doğrudan çarptığı bir noktadadır, bu yüzden yalnızca sürüşle çözülmesi uzun sürebilir.
Hazneye kaynar su dökmek ya da memeleri çakmakla ısıtmak plastik parçaları deforme edebilir. Ön cama sıcak su dökmek ise daha tehlikelidir: Buz gibi cam üzerinde ani sıcaklık farkı, özellikle küçük bir taş izi olan camlarda çatlak başlatabilir. Camı açmak için klimanın buğu çözme modunu ve plastik bir kazıyıcıyı kullanmak en sağlıklı yoldur. Memeler için ılık bir bez ya da biraz antifrizli cam suyu genellikle yeterli olur.
Bir de silecekler meselesi var. Silecek suyu dondu diye silecekleri kuru ve buzlu camda çalıştırmak lastiklerin kenarını yırtabilir, cama yapışmış bir silecek kolunu zorlamak ise silecek motoruna ve mekanizmasına yük bindirir. Aracı park ederken silecekleri kaldırmak ya da sabah önce camın tamamen çözülmesini beklemek bu hasarı önler.
4. Çözüldükten sonra karışımı düzeltin
Silecek suyu dondu ise haznede donmaya dayanıksız bir karışım, çoğunlukla yazdan kalan düz su ya da yazlık cam suyu vardır. Buz çözülünce yapılacak ilk iş bu karışımı değiştirmektir. Dolu bir hazneye bir miktar konsantre eklemek, oran çok düşük kalacağı için yeterli korumayı sağlamaz. Haznedeki sıvının bir kısmını fıskiyeyi çalıştırarak ya da hortumu sökerek azaltın, ardından kış ürünü ekleyin.
Antifrizli cam suyu genellikle iki şekilde satılır: kullanıma hazır ve konsantre. Konsantre ürünlerin ambalajında, kaç ölçü suyla karıştırıldığında hangi sıcaklığa kadar donmadığını gösteren bir tablo bulunur. Bölgenizde görülen en düşük sıcaklığın birkaç derece altını hedefleyerek oranı bu tabloya göre seçin. Suyu musluktan değil, mümkünse kireçsiz ya da saf sudan kullanmak memelerin tıkanmasını da geciktirir. Kış yolculuğuna çıkmadan önce yapılan bu küçük hazırlık, Kartalkaya gibi karlı dağ yollarına gidenler için hazırladığımız rehberde de ilk kontrol maddelerinden biridir.
5. Antifrizli cam suyu ile radyatör antifrizi aynı şey değil
İsim benzerliği yüzünden en çok karıştırılan konu budur. Antifrizli cam suyu, donma noktasını düşüren bir alkol (çoğunlukla metanol, etanol ya da izopropanol), su ve kir sökücü deterjanlardan oluşur. Radyatör antifrizi ise etilen ya da propilen glikol bazlıdır ve içinde motoru paslanmaya karşı koruyan katkılar bulunur.
Bu yüzden antifrizli cam suyu radyatöre konmaz. İçindeki alkol, motorun çalışma sıcaklığından çok daha düşük sıcaklıkta kaynar; soğutma sisteminde buharlaşıp basınç yaratabilir, köpürebilir ve korozyon koruması sağlamaz. Tersi de yanlıştır: Radyatör antifrizini cam suyu haznesine koymak camda yağlı bir film bırakır ve gece farların yansımasıyla görüşü ciddi biçimde bozar. Sıvıları yanlış hazneye koyduysanız sistemi kullanmadan, radyatör söz konusuysa motoru da çalıştırmadan servise danışın.
İki sıvı da zehirlidir. Tatlımsı kokulu radyatör antifrizi çocukların ve evcil hayvanların ilgisini çekebilir; kapları kapalı ve ulaşılamayacak bir yerde saklayın.
Cam suyu kontrolünün periyodik bakımdaki yerini MEB’in Otomotiv Periyodik Bakımı modülünde görebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Silecek suyu dondu, ne yapmalıyım?
Önce fıskiye kolunu kullanmayı bırakın, pompayı zorlamak motorunu yakabilir. Aracı ılık bir ortamda bekletip buzun kendiliğinden çözülmesini sağlayın, ardından hazneye uygun oranda antifrizli cam suyu ekleyin.
Silecek suyu motoru donunca bozulur mu?
Pompa donmuş sıvıya karşı çalıştırılmadıkça genellikle zarar görmez. Risk, su gelmediği halde kolun tekrar tekrar çekilmesindedir; bu durumda pompa motoru ısınıp yanabilir ya da sigorta atabilir.
Antifrizli cam suyu yazın kullanılır mı?
Kullanılabilir; araca bir zararı yoktur. Ancak yazlık ürünler böcek ve reçine lekelerini çözmek için formüle edildiğinden sıcak aylarda temizleme performansı daha iyi olabilir.
Antifrizli cam suyu radyatöre konur mu?
Hayır. Cam suyu alkol bazlıdır, radyatör antifrizi ise glikol bazlıdır ve korozyon önleyici katkılar içerir. Cam suyu soğutma sisteminde buharlaşıp basınç yaratabilir ve motoru korumaz.
